آریا بانو

آخرين مطالب

مد و لباس؛ از بلوچستان تا تهران خانه داري

مد و لباس؛ از بلوچستان تا تهران
  بزرگنمايي:

آریا بانو - ایسنا / در سال‌های اخیر، در میان انبوهی از لباس‌هایی که با فرهنگ ایرانی هیچ سنخیتی نداشته‌اند، لباس‌ها و پارچه‌هایی وارد بازار مد و لباس ایران شدند که نشان از هنر دستان زنان بلوچ دارد. سوزن‌دوزی، هنر آراستن پارچه‌های ساده با استفاده از نخ‌های الوان سوزن و قلاب است. امروزه لباس‌ها و پارچه‌های سوزن‌دوزی شده را، نه تنها در بلوچستان، بلکه در سراسر ایران می‌توان مشاهده کرد. این میزان از عرضه و تقاضا، نمایانگر این است که امروز مردم در سراسر ایران، بیش از هر زمان دیگری با هنر زنان و مردان بلوچ آشنا هستند و این هنر با زندگی روزمره ایرانی‌ها پیوند خورده است.
زمانی که جریان تاثیر هنر ایرانی را در مد و لباس ایران را پیگیری کنید، همه راه‌ها به سمت برندها، مزون‌ها و ایونت‌های مد و لباس ختم می‌شوند. اما سوال مهم این است که بازار پوشاک ایران چه میزان از هنر و صنایع دستی ایرانی بهره‌مند شده است؟

مد و لباس در ایران به ویژه در بازارهای پوشاک که اغلب مردم برای خرید به آن مراجعه می‌کنند، مدت بسیاری در راه و هویت خود سرگردان بوده است. لباس ‌معیار هویتی برای انسان است و عدم وجود معنا و مفهوم در طراحی آن و تقلیدهای کورکورانه از فرهنگ‌های غیر بومی، موجب ایجاد تاثیرات نامطلوب هویتی در میان مردم و به ویژه نسل جوان می‌شود. اما در سال‌های اخیر در میان انبوهی از لباس‌هایی که با فرهنگ ایرانی هیچ سنخیتی نداشته‌اند، لباس‌ها و پارچه‌هایی وارد بازار مد و لباس ایران شدند که نشان از هنر دستان زنان بلوچ دارد. هنرمندان بلوچ با بخیه‌های ظریف، نقشی از فرهنگ و هنر، تاریخ، صبر و آرزوها را بر روی پارچه‌ها و لباس‌ها می‌آفرینند. تنوع هندسه و اشکال در سوزن‌دوزی‌ها اعم از نقش‌های حیوانات، انسان‌ها و گیاهان در این نقش‌ها قابل توجه است.
استقبال گسترده عموم مردم از تلفیق هنر قوم بلوچ با مد و لباس امروز ایران، نشان دهنده این امر است که مردم ایران در جهان مدرن هم، اصالت هنر اصیل گذشته را درک می‌کنند. می‌توان امید داشت تا طراحان لباس در آینده با الهام گرفتن از هنر اقوام ایرانی، پارچه‌ها و لباس‌هایی به‌روز و کاربردی را به بازار پوشاک ایران عرضه کنند، تا نسل‌های آینده در میان هجمه‌ فرهنگ‌های غیربومی در حوزه مد و لباس، با هویت ایرانی عجین‌تر شوند.
هنر و هویت
قوم بلوچ از اقوام اصیل ایرانی است که به دامپروری و عشایری اشتغال دارند. در میان آنان، هنرهای بسیاری رایج است. اقوام بلوچ در استان بلوچستان ساکن هستند و از قدیمی‌ترین اقوام ایرانی به شمار می‌روند. طبق گفته باستان‌شناسان، از بلوچ‌ها با نام «ماکا» در کتیبه‌های بیستون و تخت‌جمشید نام برده شده است و این نام برگرفته از منطقه مکران در استان بلوچستان است.
هنرمندان قوم بلوچ اغلب بدون الگو و با استفاده از الهام‌های ذهنی و عینی از محیط اطراف خود، طرح‌ها و نقوش را می‌دوزند. در مواجهه با این طرح‌ها متوجه می‌شویم که اشکال در سوزن‌دوزی‌ها شباهت بسیار زیادی با اشکال دوران نوسنگی دارد. این قوم ایرانی ارزش‌های فرهنگی خود را در قالب لباس و پوشش حفظ می‌کند. البته در سیر زمان، این طرح‌ها دچار تغییرات محدودی شده‌اند که موجب تداوم هویت فرهنگی آنان، در میان دیگر اقوام ایرانی شده است.
در میان لباس‌های زنان و مردان، لباس زنان از تنوع رنگی بسیار زیادی برخوردار است. هنر سوزن‌دوزی برگرفته از فرهنگ و پیشینه زندگی عشایری است. سوزن‌دوزی‌ها در لباس زنان بلوچ بر روی حاشیه یقه، سر آستین، جیب بلند در جلو و حاشیه شلوار در پایین دوخته می‌شود. دستار بلوچ نیز روسری مستطیل شکلی است که با پریواردوزی تزیین می‌شود.
دریچه‌ای از فرهنگ
پوشش در اقوام نشان از هویت دارد و دریچه‌ای از فرهنگ ایرانی است. نقش‌ها و طرح‌ها در دوخت و تزیینات لباس‌ها پیوند عمیقی با تاریخ، اعتقادات، آداب و رسوم و حتی شیوه ارتباطشان با طبیعت و جغرافیای محل زندگیشان دارد. علاوه بر آن، رنگ‌ها نیز هر کدام معنای نمادین خود را دارند. زنان بلوچ بیشتر از شش رنگ قرمز، سبز، قهوه‌ای تیره، سیاه، سفید و آبی را در دوخت استفاده می‌کنند که استفاده از آن دارای قواعد خاصی است، اما رنگ قرمز بیشترین کاربرد را در میان رنگ‌های دیگر دارد.
با توجه به آن که محیط، آب و هوا، روحیات و آداب و رسوم در نوع نقش‌ها موثر هستند، هر منطقه طرح‌های متفاوتی را دارد. در میان انواع نقش‌های سوزن‌دوزی، نقش هندسی بیشترین کاربرد را دارد. نقش‌های انسانی نیز در لباس‌ها به دلیل اعتقادات مذهبی استفاده نمی‌شود و تنها در قالیچه‌ها به کار می‌رود. طرح‌های گیاهی، نقش گل‌هایی ساده شده است. نقش‌های حیوانی، اغلب حیواناتی از قبیل مرغ، شتر و بز که در سیستان و بلوچستان موجود است را در بر می‌گیرد. دیگر نقش‌ها بازتاب پدیده‌های طبیعی مانند کوه، رود و... است. پژوهشگران بر این باورند که دوخت‌های تزیینی تنها به زیبایی منحصر نمی‌گردد، بلکه نمادی از سرزندگی و تعدیل کننده محیط خشک و خشن بیابانی محل زندگی است.
سوزن‌دوزی و مد فراگیر
تاریخ مد و لباس در ایران نشان می‌دهد که در گذشته سوزن‌دوزی از دوران قاجار در تهران، میان خواص فراگیر شده است و در میان اشراف‌زادگان و درباریان در قالب لباس‌های فاخر بوده است. در سال‌های اخیر بازار پوشاک ایران در طرح‌ها و رنگ‌های مختلف، لباس‌ها و پارچه‌های سوزن‌دوزی را عرضه کرد که با استقبال زیادی از سمت مردم مواجه شد. اهمیت این مسئله زمانی درک می‌شود که لباس‌ها و پارچه‌های سوزن‌دوزی شده در میان بسیاری از طرح‌های غیر بومی که با فرهنگ ایرانی ارتباطی نداشته‌اند، مورد توجه قرار گرفته و این هنر تاریخی و اصیل جای خود را در بازار امروز پیدا کرده است.
طراحان امروز این لباس‌ها، با استفاده از اشکال واقع‌گرایانه و یا انتزاعی، سوزن‌دوزی بلوچی را به سمت ذائقه امروز مردم تغییراتی داده‌اند؛ با این‌حال این فراگیری هنردست زنان بلوچ و صنایع ‌دستی ایرانی، امید را در میان فرهنگ‌ دوستان زنده کرده است تا در میان نسل جوان جایگاه فرهنگ و هویت اصیل اقوام ایرانی حفظ شود.

لینک کوتاه:
https://www.aryabanoo.ir/Fa/News/1313517/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

7 کتاب در انتظار فیلم شدن

فرانک لمپارد به فوتبال بازگشت

در چنین روزی؛ جشن صعود تاریخی تیم ملی به جام‌جهانی

مهار پنالتی علی دایی توسط وحید طالب‌لو دروازه‌بان استقلال

فرشاد فرجی در تیم منتخب نخبگان آسیا

سردار آزمون فراتر از یک ماشین گلزنی

جمله آنچلوتی که رئال را عصبانی کرد

بلینگام به دنبال پیراهن ستاره لیورپول!

موافقت فدراسیون دوومیدانی با برگزاری دوی ماراتن کیش

احتمال رویارویی دوباره کشتی‌گیران ایران و روسیه

5 بازیکن سرخابی در جمع خاص‌ترین‌های آسیا

رقابت عجیب ایران و قطر برای سهمیه لیگ نخبگان

اقدام استقلال برای جلوگیری از یک پرونده شکایت

از بابا بودن فقط هشت شب خونه باش رو فهمیدی

راه حل تهیه کننده سریال نرگس برای برگشت مخاطب صدا و سیما

گم شدن جنازه هاشم آقا

به نعمیه میگه طوفان کاترینا

فرهاد داره با یه دختر دیگه ازدواج می کنه!

بیماری پسر ستاره قطبی و شهرام شکیبا در تب و سرماخوردگی / شیرین زبونی‌های کودکانه‌اش در این دوران سخت که همه را شگفت‌زده کرد

جشن تولد هانده ارچل امسال با کلکسیونی از کیک‌های رنگارنگ و طراحی‌های خاص میوه و شکلات / یک مهمانی شگفت‌انگیز با دکوراسیونی منحصر به فرد

راز موفقیت یک مادر در ترک پستانک از کودک خردسالش / روشی ساده و موثر که هر مادری می‌تواند از آن استفاده کند.

علیرضا قربانی: آقای پاواروتی در موسیقی کلاسیک یکی از عجایب دنیاست

علی لاریجانی عضو هیئت امنای صندوق اعتباری هنر شد

فیلم اعترافات زورگیران پارک وی در بازسازی صحنه حمله به بی ام و زن جوان!

لحظه برخورد صاعقه به درختی در فرانسه

کشف 80 میلیاردی لوازم آشپزخانه قاچاق

مهمات جنگی کشف شده از اراذل و اوباش

قتل هولناک زن جوان توسط همسر سابقش

گوناگون/ بازسازی دیجیتالی چهره ملکه تی مادربزرگ توت عنخ آمون پس از 3,400 سال

دلفین شجاع دم تمساح را گاز گرفت

صحنه ای تماشایی از یک قلاده گربه سیاه پالاس در تنگه واشی فیروزکوه

پذیرایی ویژه از حیوانات باغ وحش شیکاگو در روز شکرگزاری

کوشک؛ جزیره‌ای آرمیده در قلب یک سد

فیل بزرگی که به اندازه یک ماموت است

تصویرسازی آیات مربوط به مرگ در قرآن توسط هوش مصنوعی

نمایی از ساحل بناگیل در پرتغال

این زن دو سال بالای درخت زندگی کرد!

مکانی با زیبایی باور نکردنی و اتحاد با طبیعت

این آش خوشمزه را فقط شب یلدا بخورید!

بهترین راه غلبه بر پیر چشمی

خواص بی‌نظیر دانه چیا

بایدها و نبایدها در آموزش مهارت آشپزی به کودکان

چین ریزرایانه ضد هک ساخت

هوای آمدنت دیشبم به سر می زد

اعتراض کشتی‌گیر هندی به محرومیت 4 ساله‌اش

رودری: ثابت می‌کنم نظر پزشکان اشتباه بود!

رئال از دست آنچلوتی خارج شد!

خاطره جالب خیابانی از نحوه مدیریت عابدزاده در زمین

تکرار اتفاق راموس برای هافبک بارسلونا

پرسپولیسی‌ها نگران تکرار اتفاق تلخ در مورد اورونوف