آریا بانو

آخرين مطالب

نگاهی به فیلم «مسخره باز»؛ تئاتر، سینما، فرمالیسم فرهنگي

نگاهی به فیلم «مسخره باز»؛ تئاتر، سینما، فرمالیسم

  بزرگنمايي:

آریا بانو -
«مسخره باز» نخستین تجربه فیلمسازی همایون غنی زاده است، کارگردانی که سال‌هاست نمایش‌هایی را در سالن‌های تئاتر کشور روی صحنه برده و یکی از بهترین‌ها در مدیوم هنر تئاتر و جوایزی را از جشنواره‌های تئاتر دریافت کرده است؛ این سابقه بیش از 10 سال در عرصه نمایش نقطه تمایز غنی زاده با سایر فیلمسازان اول است و نقطه حیاتی تجربه حضور او در مدیوم سینما تطبیق نگاه سینمایی فیلمساز با این پیشنه تئاتری است.
فیلمنامه «مسخره باز» به خوبی داستان را در یک جغرافیایی کوچک روایت می‌کند، اما فانتزی‌های ذهن شخصیت دانش با بازی صابر ابر فیلم را به حقیقتِ سینما نزدیکتر می‌کند، فیلمساز برای خلق فانتزی‌های ذهنی از جلوه‌های ویژه میدانی و بصری، طراحی صحنه و فیلمبردای خوبی بهره برده است.
بازیگران در افزایش کیفیت زبان بصری این فیلم نقش بسزایی دارند، بازی بسیار خوب علی نصیریان از یک سو و بازی‌های درست صابر ابر و بابک حمیدیان از سوی دیگر به خوبی در خدمت شخصیت پردازیِ روایت است؛ نکته مهم اما حضور تک بازیگر زن در فیلم است، هدیه تهرانی که در چند سال گذشته به شدت گزیده کار شده، نقش هما را به عنوان شخصیت اصلی زن فیلم ایفا می‌کند. با وجود اینکه هما شخصیتی در محدوده ذهنی دانش و حضورش با فانتزی‌ ذهن او همراه است، اما بازی بسیار ظریف و خوب هدیه تهرانی در تحکیم سکانس‌های فانتزی فیلم بسیار تاثیر گذار است و در مجموع فیلم نمره خوبی در زمینه بازیگری دارد.
شخصیت دانش در این فیلم، هم راوی آغازین اول شخص فیلم وهم شخصیت کانونی فیلم است، فیلمنامه «مسخره باز» تا میانه فیلم هیچ نقطه بحرانی ایجاد نمی‌کند، تنها گره فیلم عطش شخصیت دانش برای رسیدن به آرزوی ازلی یعنی «بازیگر» شدن است و مخاطب در انتظار رسیدن دانش به این شی ارزشی است که ناگهان بحران اصلی فیلم توسط «دانش» ایجاد می‌شود و روایت برای خلق درام از تلفیق همین حس انتقام و عطش بیماری وار او به سینما بهره می‌گیرد.
دانش شخصیتی منزوی است که بیشتر خلوتش را با سینما سپری می‌کند، او حتی عشق را در یک سوپراستار زن سینما می‌بیند و عطش بی پایانش به سینما پایش را به اتفاقات جدید در زندگی باز می‌کند که ریشه در زندگی کودکی‌اش دارد. داستان به نظر ساده است، اما فیلمساز با حرکت درعرض روایت سعی در شخصیت پردازی بیشتر دارد که این شیوه درباره شخصیت اصلی به خوبی عمل می‌کند، اما درباره شخصیت شاپور تا حدی کمرنگ می‌شود و به دلیل تعدد شخصیت‌های فیلم خُرده پیرنگ هایی در فیلمنامه وجود دارد (مانند قصه کاظم خان با بازی علی نصیریان و عشق نافرجامش به زری) که سرانجام تاثیرگذاری بر مخاطب ندارد، یعنی نه احساس دلسوزی برای کاظم خان ایجاد می‌شود، نه برای زری و نه حتی احساس تنفر از شخصیت سرهنگ که رقیب عشقی کاظم خان بوده است.
زمان و جغرافیای فیلم به طور دقیق مشخص نیست که به نظر تعمد فیلمساز برای گذر و انتقال نمادین مفهوم در زمان است، با وجود اینکه فیلم در تاریخی نا مشخص روایت می‌شود برخی نشانه‌ها ذهن مخاطب را به سال‌های دور گذشته ارجاع می‌دهد، اما شخصیت‌های فیلم، درگیری‌ها و دغدغه‌هایشان بسیار درونی و از جنس شخصیت‌ها در روایت‌های مدرن است، درواقع فیلم نه تنها در فرم بسیار مدرن عمل می‌کند بلکه در روایت و حتی شخصیت پردازی به شدت از فضای کلاسیک فاصله می‌گیرد و به فضای مدرن نزدیک می‌شود.
لزوم تحلیل فرم، در فیلم مسخره باز به دلیل نوآوری‌ها و خلاقیت‌ها در فرم این فیلم بسیار اهمیت دارد، صحنه‌های تکرار شده در بخش‌هایی از فیلم وجود دارد که حذف این صحنه ها نه تنها آسیبی به شخصیت پردازی و پیرنگ فیلم نمی‌زند بلکه به انسجام و روان سازی روایت کمک می‌کند. با اینکه نمی‌توان از نبوغ فیلمساز در خلق صحنه‌ها با خلاقیت‌های ذهنی در فرم غافل شد اما فیلمساز به قدری مصمم است در فرم متفاوت عمل کند که بخش‌هایی از فیلم بیشتر نوعی اداهای فرمالیستی به نظر می‌آید.
در مجموع به نظر می رسد غنی زاده در نخستین ساخته سینمایی، ورودش به عرصه فیلمسازی را با خلق شخصیت دانش و نمایش فانتزی های ذهنی او که همگی بر اساس سکانس های سینمایی مشهور دنیاست، با نوعی ادای دین به سینما آغاز می کند، سینمایی که رد پای حضور حرفه ای او در تئاتر در گوشه گوشه فیلم نمایان است، اما خلاقیت اوست که در این بزنگاه با خلق سینمایی ترین صحنه ها مخاطب را از اتمسفر تئاتر خارج می‌کند و به تماشای سکانس های خوب سینمایی دعوت می‌کند.
شاید نتوان «مسخره باز» را به عنوان یک اثر سینمایی جریان اصلی شناخت، اما قطعا تجربه‌ای جسورانه از سوی فیلمساز و تجربه ای جذاب برای مخاطب است.
درباره موسیقی فیلم هم باید گفت که مسخره باز از موسیقی متن بسیار خوبی بهره می‌برد، فیلمساز به درستی و برای پیشبرد روایت در لحظه‌های درستی از موسیقی استفاده می‌کند؛ این تعلق خاطر به موسیقی و استفاده درست به قدری برای فیلمساز مهم است که در یکی از دیالوگ‌های فیلم می‌شنویم «آنجا که کلام از بیان احساس باز می‌ماند، موسیقی آغاز می‌شود».
بانی فیلم/ آرین نغزگو





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

«پایتخت» نوروزی بازیگر خردسال جذب می‌کند/ قسمت ویژه روز پدر

برد پیت درباره موزیسین فقید کریس کورنل مستند می‌سازد

مصاحبه با جسیکا آلبا، سبک زندگی یک کارآفرین موفق

«قسم» نوروز اکران نمی‌شود/ حق مهناز افشار و محسن تنابنده سیمرغ بود

بازیگر زن مشهور از دنیای سینمایی مارول کنار رفت

«به لطف خدا» به لطف دادگاه فرانسوی از امروز اکران می‌شود!

سریال «تاریکی شب، روشنایی روز» پلیسی - معمایی است

«عصر جدید» علیخانی نوروز 98 پخش می‌شود

«قصر شیرین» میرکریمی هم گزینه اکران نوروزی شد

کنسرت شهاب مظفری در تبریز برگزار می‌شود

اجرایی مبهم و دافعه‌زا / نگاهی به نمایش "تاریخ مردم کوچه و بازار...." به نویسندگی پیام لاریان و کارگردانی سعید شیخی

تئاتر بدون پول هم می‌تواند خود را مدیریت کند / هوشنگ توکلی، علی منتظری و مجید جعفری تئاتر دهه 60 را بررسی کردند

دیدار مشاور امور برنامه‌ریزی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از جشنواره تئاتر فجر

ضرورت توجه به پژوهش‌های علمی و فرهنگی در جشنواره امام رضا(ع)

اجرای ویژه نمایش "یک تئاتر کوچک از انتهای دنیا" از فرانسه

تخیل مخرب یک ذهن نه‌چندان معصوم / نگاهی به نمایش "آن شرلی با موهای خیلی قرمز" به کارگردانی امیربهاور اکبرپور دهکردی

رقابت 42 رمان در جایزه مهرگان طلایی/اعلام برگزیدگان دوره بیست‌ساله جایزه مهرگان ادب

ولادیمیر استانیفسکی یا تئاتر طبیعت و موسیقی / جُستاری پیرامون حضور کارگردان‌های به نام در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر

یک پانتومیم فیزیکی و تاویل‌دار / نگاهی به نمایش "فقط استخوان‌ها"با طراحی و اجرای توماس مونکتن از کشور فنلاند

در جست‌وجوی قهرمان ملی / نگاهی به نمایش "مسجد سلیمان" نوشته ایوب بختیاری و نبراس میرابیان به کارگردانی ایوب بختیاری

دیدار و گفت‌وگو با محمدرضا مرعشی‌پور/ آسیب‌شناسی ترجمه‌های ادبی در سرای اهل قلم / آیین رونمایی از کتاب "زمان دست دوم"

بازیگرانی که روحانی شدند

محمود کلاری: از برخی اظهارنظرها متعجب شدم

اشتباه عجیب در تدوین «لحظه گرگ و میش»

خداحافظ سینما

بهرام افشاری:‌ با پول جایزه بازیگری موتور خریدم و پیک موتوری شدم

جدول فروش فیلم های روی پرده در تهران تا دوشنبه 29 بهمن

«حالا خورشید» تا اواخر اسفند ادامه دارد/ فصل جدید منوط به توافق با سازمان

پنج فیلم کمدی در صدر جدول فروش سینمای ایران

از تداوم سنت تا نگاه نو به الگوهای کهن/ نگاهی به بخش خوشنویسی و نگارگری یازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر

رنگ در سوزن‌دوزی‌های بلوچ نیازمند تعدیل است / ایران استعدادهای قابل توجه دارد / روایت نماینده شرکت Chiefe ایتالیا از پتانسیل طراحان لباس در ایران

توجه جامعه طراحی و صنعت به برترین پایان‌نامه‌های دانشجویی در آئین اختتامیه بخش علمی دانشگاهی جشنواره مد و لباس

خلیل جوادی و "زیر ذره‌بین" صاحب‌نظران ادبیات

نگاهی بر رصدخانه مدرسه رکنیه یزد

برپایی نمایشگاه مجسمه‌های پوشیدنی با عنوان "و اسب؛ آیا به یاد می‌آوری؟" در نگارخانه کاما

قسمت ششم سریال "احضار" توزیع شد

نخستین نمایش "این قانون گروه" در جشنواره فیلم 100

رونمایی از کتاب "چهل سال نمایش" و تقدیر از 10 هنرمند انقلاب / آمار و اطلاعاتی که می‌توانند چراغ راه شوند

نمایشگاه "عکس‌های فتوریسم"در صبا

دومین جشنواره "دُرّ درخشان خلیج فارس" برگزار می‌شود

طراح معروف برند "شنل" از دنیا رفت

نامزدهای برگزیده بخش پوستر معرفی شدند

راهیابی 57 نقاش به هفتمین دوسالانه دامون فر/ افتتاحیه جمعه سوم اسفند

مطالبات سینماگران جوان از سازمان سینمایی / نگاهی به طرح ادغام یا هیئت امنایی شدن انجمن سینمای جوانان ایران

"آدم خانگی"و "روباه" به جشنواره آتن یونان راه یافتند

تیزر جدید سریال "لحظه گرگ و میش"

جاسم غضبانپور: جشنواره عکس آب فرصتی برای نمایش دغدغه‌های عکاسان استان‌های مرکزی و جنوبی است

سالانه هنرهای تجسمی ایران در زاهدان افتتاح شد

رونمایی از مستند پرتره منوچهر آذری

"ونوشه" حافظ طبیعت است / نگاهی به فیلم کوتاه "ونوشه" مهدی حیدری